W kwietniu tego roku biblioteka zakupiła 2 książki związane z historią naszej gminy.
1. Elżbieta Piskorz-Branekova: Strój zamojski. Wrocław, 2013 nr inwentarzowy 27338.
zamieszczono tam 3 zdjęcia pochodzące ze zbiorów prywatnych Ireny Kępińskiej, które prezentujemy w naszej Galerii Przeszłości.
Poświęcenie pól we wsi Nielisz 4 czerwca 1923 roku
Orkiestra i chór parafii Nielisz, które prowadzone były przez organistę Leonarda Kępińskiego. Pośrodku grupy ks. Wojciech Telatycki, obok niego Leonard Kępiński, ok. 1910 rok.
Oto co pisze Elżbieta Piskorz-Branekova na temat naszej gminy:
"...
Wśród zdjęć opublikowanych w „Ziemi”, pięć zasługuje na
specjalną uwagę ze względu na ich autora ks. Stanisława Samorka. Pokazują one
wieśniaków z Chłopkowi, Gaju, Gorajca, Goraju i Zabuża. Duchowny ten był
zapalonym fotografem i stałym korespondentem czasopism ludoznawczych oraz
krajoznawczych, żył w latach 1897 –
1966. Pracował w parafiach interesującego nas regionu, a od 1919 r. sprawował
funkcję proboszcza parafii pod wezwaniem św. Wojciecha we wsi Nielisz leżącej w
powiecie zamojskim. Co ciekawe i ważne
nie był on w Nieliszu jedyną osobą z zacięciem społecznikowskim i
zajmującą się fotografowaniem. Świadczy o tym kolekcja fotografii, zachowanych
do dziś w rękach prywatnych. Najstarsze z nich pochodzą z 1910 r. Pokazują one
życie wiejskiej gromady i są fotoreporterską relacją z wydarzeń w serze zarówno
duchowej jak i świeckiej. Potwierdzają one również fakt działania różnych
organizacji, między innymi straży pożarnej oraz orkiestry i chóru. Jego
dyrygentem był miejscowy organista Leonard Kepiński, który był także
zapalonym i czynnie praktykującym
fotografem.
Kolejny bardzo
interesujący zbiór fotografii z interesującego nas obszaru, powstały w
zbliżonym okresie, został wykonany przez Zofię Malczewską.[...]
Zofia Malczewska pochodziła z rodziny ziemiańskiej,
żyła w latach 1877 – 1950. Urodziła się
w majątku Iłowiec lezącym w gminie Skierbieszów. Skomplikowana sytuacja
rodzinna i majątkowa spowodowała, że jej losy związane były z wieloma
miejscowościami. Były to: położony w pow. zamojskim wymieniony już Iłowiec,
gmina i parafia Skierbieszów, Kornelówka, gmina i parafia Sitno, Sitaniec,
gmina Zamość, parafia Sitaniec, Sitno, gmina i parafia Sitno, Staw Noakowski,
gmina i parafia Nielisz. [...]
W
działaniach Zofii Malczewskiej wyraźna jest też tendencja do aranżowania ujęć
zgodnych z chłopomańskimi ideami modernistycznego ruchu Młodej Polski. Sama
autorka lub bliskie jej osoby przebierają się do portretów w pseudoludowe
stroje.
2. Piotr Szczurek: Złota księga czynów społecznych na XX-lecie Polski Rzeczypospolitej Ludowej 1944 - 1964 gmin Radecznica, Sułów i Nielisz. Zamość, 2015 - Nry inw. 27313 - 27316
Piotr Szczurek opisuje czyny społeczne w poszczególnych miejscowościach trzech gmin, wybrałem najistotniejsze w gminie Nielisz:
Nielisz
W latach 1947 -49
wybudowano nowy budynek szkolny ogólnej wartości 1.200.000, w tym czyny
obliczono na sumę 500.000 zł, reszta z dotacji Gromadzkiej Rady Narodowej
Ochotnicza Straż Pożarna zakupiła komplet instrumentów
dętych dla orkiestry strażackiej na sumę 16.000 zł. Kwota ta została uzyskana z
organizowanych loterii fantowych i imprez artystycznych OSP ( w domyśle: zabawy
taneczne)
Gruszka Mała cz. I
W roku 1961
rozpoczęto budowę remizy dla miejscowej OSP w czynie społecznym.
Gruszka Mała cz. II
W latach 1955 – 60 mieszkańcy wsi wybudowali czynem
społecznym remizę dla miejscowej OSP o wartości 60.000 zł.
Nawóz
W latach 1947 – 48
wybudowano szkołę wyłącznie czynem społecznym o wartości 130.000 zł
Ruskie Piaski
W latach 1955 – 56 wybudowano nowy budynek szkolny kosztem
1.200.000, w tym z czynów społecznych na
ok. 400.000 zł
W roku 1957 powołano
Komitet Budowy Domu Ludowego. Zalano fundamenty, zakupiono i zwieziono komplet materiałów
na wymienioną budowę ogólnej wartości około 120.000 zł. Dotacja państwa
wynosiła 25.000 zł, pozostała kwota to czyny społeczne.
Ciekawostka – Z inicjatywy KGW zakupiono z funduszy społecznych
pralkę elektryczną i sprzęt gospodarstwa domowego. Do świetlicy szkolnej
zakupiono w roku 1963 telewizor z funduszów społecznych wsi. Kierownikiem
szkoły był wówczas Mieczysław Tarnowski.
W roku 1959 w czasie przeprowadzonej elektryfikacji wsi
wszystkie prace, jak: zwózka materiałów, przygotowanie dołów i inne zostały
wykonane czynem społecznym.
Krzak
Zakupiono z funduszy społecznych plac pod budowę nowej
szkoły, której budowa rozpoczęła się w
1965 r.
Złojec
W latach 1951 – 52 wybudowano remizę strażacką
W latach 1959 – 63 został wybudowany i oddany do użytku
budynek szkolny
Ciekawostka – z funduszy
społecznych zakupiono do świetlicy wiejskiej aparat radiowy za 900 zł
Piotr Szczurek w swojej książce zamieścił zdjęcie z Cyfrowych Zbiorów Fotograficznych Archiwum w Zamościu - Pierwszomajowy czyn społeczny w gminie Nielisz, lata pięćdziesiąte. Zdjęcie pokazywałem na fan page'u Galerii na facebooku, występuje również w innym poście na blogu Galerii.
